Tak blisko, tak daleko. Bieszczady po drugiej stronie granicy - Krzysztof Potaczała

lipca 09, 2022

Tak blisko, tak daleko. Bieszczady po drugiej stronie granicy - Krzysztof Potaczała

 

Czasy świetności i upadku.

Ta książka o Bieszczadach mnie bardzo zaskoczyła. Autor zgłębił temat niesamowicie. Nie jest to pobieżny opis Bieszczadów, ani nie jest to ogólny opis opuszczonych miasteczek i wiosek, ale jest to pełnoprawny zapis historii tamtych czasów i miejsc, które bezpowrotnie zniknęły z pogranicza. Tak w sumie, to jest to książka smutna i nostalgiczna, bo czasy świetności tego regionu minęły. Bardzo mi się podobała konstrukcja tego reportażu. Zaczynamy opowieść o poszczególnych wioskach i małych miasteczkach, o przeszłości w II Rzeczpospolitej, górskich kurortach i wielkich planach rozwoju potencjału turystycznego tego regionu. Później czytamy o rodzinach, które w tych opuszczonych obecnie miejscowościach mieszkały, a następnie jest o podziałach i o tym jak narzucona granica podzieliła rodziny i majątki. Książka kończy się na opisie sytuacji społeczno-politycznej w czasach PRLu, o absurdach i problemach czasów ZSRR i dochodzi w końcu do obecnego stanu rzeczy, do rozpoczęcia wojna na Ukrainie w lutym 2022.

Jestem pod wrażeniem tej książki, bo tutaj widać ogrom pracy i doskonałą znajomość tematu, a przy tym tak mnie autor zainteresował, że bardzo bym chciała osobiście zobaczyć te tereny, zwłaszcza po stronie ukraińskiej. W ogóle to bardzo polecam czytanie tej książki i wyszukiwanie na przykład na mapach Google miejsc które są opisywane. Czytamy o wielkiej 1,5-tysięcznej wsi z kościołem czy synagogą, a na mapie satelitarnej widać tylko las. Nie powiem, daje to do myślenia.

Podziały.

Reportaż dotyka kwestii religijnych i narodowościowych, czytamy o tym jak kiedyś Rusini, Polacy, Żydzi, Ukraińcy czy Bojkowie razem obok siebie mieszkali. Jednak nastroje zaczęły się psuć, zmieniła się polityką i narracją rządu. Po takim wywyższaniu jedynej grupy społecznej nad inne nastąpił wybuch nastrojów nacjonalistycznych i wrogości, którą później spotęgowała II WŚ i masowe wysiedlenia. Mnie bardzo podobały się fragmenty opowiadające o Bojkach i ich kulturze, a których obecnie praktycznie już nie ma. 

Szczerze mówiąc to nie spodziewałam się takiej książki i miałam w głowie, że to będzie taka ogólna opowieść o Bieszczadach. Tymczasem znalazłam niesamowicie zbadany temat, liczne wywiady i wspomnienia.. Miałam skojarzenia wręcz z esejem naukowym i bardzo mi się to podobało. Dodatkowo w książce są kolorowe zdjęcia współczesnego życia na pograniczu oraz fotografie archiwalne miasteczek których już nie ma. Czuję że moja wiedza o tamtym regionie i mieszkańcach bardzo wzrosła po przeczytaniu książki i również Wam ją z całego serca polecam, a już szczególnie tym, którzy się interesują Bieszczadami.

Za możliwość przeczytania książki dziękuję:

Wydawnictwu Prószyński i S-ka

Szczegóły:

Tytuł: Tak blisko, tak daleko. Bieszczady po drugiej stronie granicy

Autor: Krzysztof Potaczała

Wydawnictwo: Prószyński i S-ka

Liczba stron: 424

  

Czytaj dalej »

Bieszczady dla tych, którzy chcą je poznać naprawdę - Adrian Markowski

kwietnia 25, 2022

Bieszczady dla tych, którzy chcą je poznać naprawdę - Adrian Markowski

Kraina Łagodności.

Ta książka odkrywa przed czytelnikiem głębię Bieszczadów. Jest to jakby kolejny poziom wtajemniczenia w Bieszczady. Autor odkrywa zapomniane ścieżki i sprawy, które nie zajmują zbytnio współczesnego turystę na połoninach.

Ja zostałam kupiona samym początkiem książki, w którym autor przedstawia poetę Jerzego Harasymowicza. Nigdy nie zgłębiałam życia Harasymowicza, ale jego wiersze w wykonaniu Elżbiety Adamiak są mi znane. Tak samo jak muzyka Wolnej Grupy Bukowina czy teksty Wojtka Bellona. Także mnie, że tak się określę bywalczyni Krainy Łagodności, i fanki poezji śpiewanej bardzo zainteresował początek. Kilka smaczków i niesamowitych historii odkryłam.

Zapomniane wsie.

Później było nieco smutniej, ale wcale nie mniej interesująco. Wędrujemy szlakiem nieistniejących wsi, zapomnianych i zburzonych cerkwi. W dolinach zarośniętych zielskiem słychać echa Łemków i Bojków, których kultura niemal bezpowrotnie zniknęła po II Wojnie Światowej. Jeśli jesteście zainteresowani mniejszościami etnicznymi w Polsce, to ta książka jest dobrym drogowskazem gdzie i jak ich szukać na terenie Bieszczad. 

Wskazówki dla wędrowców.

Autor przedstawia szlaki nieoczywiste. Lesko odwiedziłam kilka razy, ale nigdy nie przyszło mi do głowy, aby szukać w nim żydowskich śladów. Bieszczady nigdy nie kojarzyły mi się z wielką liczbą żydów. A tu proszę, żydzi w tym chasydzi byli znaczną grupą zamieszkującą Lesko. Koniecznie musze odwiedzić cmentarz i synagogę przy najbliższej okazji. 

Ta książka pokazuje coś co można samemu odkrywać, te nieoczywiste Bieszczady i zapomniane szlaki. Szkoda, że jest taka krótka, bo chciałoby się czytać więcej i więcej. Tak więc długość książki to jej jedyna wada. Do tego muszę pochwalić wydanie: twarda oprawa, mapki oraz kolorowe zdjęcia. Jednak nie sądzę, że będzie to odpowiednia książka dla kogoś, kto tematyki Bieszczad zupełnie nie zna. To taki level up dla wędrowców poza utartymi szlakami. Ja jestem zachwycona. 

Za możliwość przeczytania książki dziękuję: Wydawnictwu Prószyński i S-ka

kup tutaj -> KLIK<-

Szczegóły:
Tytuł: Bieszczady dla tych, którzy chcą je poznać naprawdę
Autor: Adrian Markowski
Wydawnictwo: Prószyński i S-ka
Liczba stron: 176

Czytaj dalej »

Chąśba - Katarzyna Puzyńska

stycznia 24, 2022

Chąśba - Katarzyna Puzyńska

 

Kryminał w świecie słowiańskich wierzeń. 

Katarzyna Puzyńska jest autorką poczytnego cyklu kryminalnego, do którego w mojej czytelniczej karierze jeszcze nie dotarłam, ale sięgnęłam po Chąśbę, czyli słowiańskie fantasy. I jak wypadło moje pierwsze spotkanie z autorką? 

Musze powiedzieć, że słychać w tej książce echa kryminału. Nasi bohaterowie musza odzyskać skradzioną ze świątyni w grodzisku  tarcze Jarowita, boga wojny, zanim nastanie jego święto. A na wyprawę po tarczę wyruszają podstarzały kat Zamir, dziewczyna Mora z dziwnym znamieniem w kształcie śnieżynki na ciele oraz młody karczmarz Strzebor, którego żona Gruba Bolemira w podejrzanych okolicznościach zmarła. Dziwnym trafem ta trójka podróżuje razem kierując się przepowiednią wołocha, szukając tarczy i zabójcy karczmarki.

Słowiańskość na siłę? 

W świecie przedstawionym jest bardzo dużo stworów ze słowiańskiej mitologii. Pod mostem siedzą rusałki, w jeziorze utopce, a nawet strzyga się znajdzie. W lesie grasuje leszy, a bogowie zjawiają się na ziemi, aha i jest też Marzanna, na którą ludzie polują i wielkie stolemy. No trochę tych demonów jest. Trochę nawet za dużo, nie żebym narzekała, ale autorka co chwilę wsadzała w opowieść kolejne stwory. Forma książki też jest napisana w takim gawędziarskim stylu. Bohaterowie są prości i nieskomplikowani, chociaż jest trochę elementów sensacyjnych w tej opowieści.

Książka fizyczna spoko, audiobook czy ebook już nie bardzo...

Fajna jest konstrukcja książki. Bo czytając skacze się pomiędzy drogowskazami, czyli z głównej gawędy można przeskoczyć do anegdot na końcu książki, które wyjaśniają pewne wątki. O ile taki zabieg jest super w przypadku książki papierowej, bo można ją sobie kartkować do woli, to kiedy słuchałam audiobooka, taka forma była dla mnie lekko nieczytelna. No nie wiedziałam co się dzieje. Dopiero później obczaiłam sobie w ebooku strukturę książki (są hiperłącza do anegdot) ale taka forma najwięcej sensu ma właśnie w papierze.

Było po prostu OK.

Zakończenie było bardzo fajne, otwarte i dające czytelnikowi pole do użycia wyobraźni. Książka była ogólnie w porządku. No nie powala na kolana, dużo rzeczy zostało spłyconych. Bohaterowie choć sympatyczni byli dla mnie nieco za mało rozbudowani. Akcja miała miejsce w okolicy bezimiennego grodziska, które leży w równie bezimiennym królestwie. Początkowo akacja wolno się rozwijała i ledwo zdążyła się wkręcić to już była końcówka książki. Ogólnie jest to ciekawy słowiański kryminał, ale brakło mi tego czegoś. Może postaci, którą bym szczególnie polubiła, może za dużo było w nim kryminału. Autorka miała fajny pomysł, ale jakby trochę przekombinowała. Jakby na siłę chciała wepchać do książki jeszcze i jeszcze więcej słowiańskości. Polecam przeczytać i samemu ocenić. Chyba sięgnę w końcu również po kryminały pani Puzyńskiej. 

Szczegóły:
Tytuł: Chąśba
Autor: Katarzyna Puzyńska
Wydawnictwo: Prószyński i S-ka
Liczba stron: 464

Czytaj dalej »

Dzieci Húrina - J. R. R. Tolkien

czerwca 08, 2020

Dzieci Húrina - J. R. R. Tolkien

Druga z wielkich opowieści Dawnych Dni.

Dzieci Húrina to druga obok Berena i Lúthien oraz Upadku Gondolinu wielka opowieść z pierwszej ery Śródziemia. Rozpoczęta przez mistrza Tolkiena w roku 1918 i skończona oraz uporządkowana w ostatnich latach przez jego syna Christophera Tolkiena. Jest to opowieść bardzo dramatyczna, która nie kończy się wcale dobrze i mówi o tułaczce jaką zmuszeni byli podjąć potomkowie Húrina. I jeśli Tolkiena nie znacie i nie ubóstwiacie Władcy Pierścienia i Hobbita, to za tę książkę, która jest opowieścią z Dawnych Dni, nie radzę się zabierać. Fanów zapraszam i polecam, bo to rzecz właśnie dla wszystkich szanujących się fanów mistrza.

Wciąż potężne elfy i przeznaczenie.

Jesteśmy w Pierwszej Erze Śródziemia, kiedy elfy są wciąż potężne i wzbudzają strach. Głównym bohaterem jest Turin, syn Húrina pojmanego po Bitwie Nieprzeliczonych Łez i przebywającego w niewoli. Turin, po najechaniu nieprzyjaciół na jego ojczystą ziemię, został wysłany przez matkę do królestwa Doriathu na wychowanie do króla elfów Thingola. Przy okazji tułał się po świecie, mieszkał w różnych ciemnych lasach, a nawet wędrował z szajką przestępców. Ucieka on przed przeznaczeniem, które na końcu i tak go dopada. Można powiedzieć że Tolkien stworzył taki swoisty dramat, który jednak nieco się różni klimatem od Berena i Lúthien. Losy Turina oraz jego siostry układają się nad wyraz nieprzewidywalnie i splatają się ze sobą mimo, że oni sami nie są tego świadomi. W tej opowieści jesteśmy świadkami upadku królestwa Nargothrondu, legendarnej fortecy elfów, która znany jest z licznych elfickich pieśni.

Tolkien mistrzowsko operuje słowem.

To jest Tolkien, czyli oczywistym jest, iż język jakim jest napisana ta historia jest absolutnie poetycki, absolutnie piękny, ale też ciężki w odbiorze dla niektórych. Mnie to nigdy nie przeszkadzało, ale znam osoby, których Tolkien "pokonał". Ja jestem absolutnie oczarowana tą historią nawet, jeśli wcale nie kończy się ona happy endem. Jest też dość brutalnie, szczególnie podczas bitew i potyczek.

Nie mogę oczywiście nie wspomnieć o samym nowym wydaniu, które jest niesamowicie klimatyczne. W środku znajdziecie przepiękne ilustracje Alana Lee i rozkładaną mapę oraz drzewa genealogiczne bohaterów, co na pewno ułatwi i uatrakcyjni czytanie. Piękna książka i bardzo ją polecam! Chyba zrobię sobie już wkrótce re-reading Silmarillionu. 

Szczegóły:

Tytuł: Dzieci Húrina

Tytuł oryginalny: The Children of Hurin

Autor: J.R.R. Tolkien

Wydawnictwo: Pruszyński i S-ka

Liczba stron: 272

Czytaj dalej »

Upadek Gondolinu - J.R.R. Tolkien

lutego 26, 2020

Upadek Gondolinu - J.R.R. Tolkien

Upadek Gondolinu to jedna z trzech wielkich opowieści z dawnych dni i książka, którą każdy szanujący się fan Tolkiena powinien przeczytać. Samego Tolkiena nikomu nie trzeba przedstawiać. Jak również tego, że każda z jego książek to epicka przygoda i przepiękna poetycka opowieść. W nasze ręce trafił w końcu Upadek Gondolinu, ostatnia książka zredagowana przez Christophera Tolkiena przed jego śmiercią.

Książka skupia się na podróży Tuora, który mając błogosławieństwo Valara Ulmego zmierza do ostatniego opierającego się Morgothowi miasta Gondolin, aby przestrzec jego władcę przed niebezpieczeństwem i zanieść posłanie. Wędruje ukrytymi ścieżkami wzdłuż rzeki Sirion wymijając liczne niebezpieczeństwa i szpiegów nieprzyjaciela. W drodze towarzyszą mu elfowie, ale ostatecznie tylko jeden towarzysz nie zwątpił podczas wędrówki. W końcu docierają do ukrytego białego miasta, ale groza czai się tuż za pasmami gór okalających piękny Gondolin.

Czytaj dalej »

Czytaj dalej »

Beren i Lúthien - J.R.R. Tolkien

marca 21, 2019

Beren i Lúthien - J.R.R. Tolkien

Historia o Berenie i Lúthien jest jedną z najpiękniejszych historii miłosnych wszech czasów (a przynajmniej dla mnie). Napisana przez mistrza J. R. R. Tolkiena z czasem wielokrotnie ewoluowała i posiada kilka wersji. Jednak wciąż opowiada ona o pięknej, czystej miłości elfki Lúthien oraz śmiertelnika Berena mierzących się z losem oraz siłami ciemności.
O Berenie i Lúthien musiał słyszeć każdy fan Tolkiena. Wzmianki o tej parze znajdują się zarówno w książkowej trylogii Władca pierścieni jak i w filmowej odsłonie, kiedy w pierwszej części Aragorn wspominał tę parę w balladzie (pamięta się!).

Całość historii mówi o tym jak Beren zobaczył w lesie tańczącą Lúthien Tinúviel i zakochał się w niej. Poprosił jej ojca, władcę elfów, o jej rękę, ale ten lekceważąc go wskazał mu do wykonania misję nie możliwą do zrealizowania. Tak oto Beren wyruszył zdobyć Silmaril z korony Morgotha.

Czytaj dalej »

Czytaj dalej »